Ο καθηγητής, διευθυντής της Α’ Παιδιατρικής Κλινικής και μέλος στο Ινστιτούτο Ιατρικής της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, μιλά για την παιδική και εφηβική παχυσαρκία, το στρες και το άγχος, την έλλειψη αγωγής υγείας και την έρευνα στην εποχή της κρίσης

Συνέντευξη στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ

Μαζί με συνεργάτες του δημιουργούν αυτό τον καιρό μια πλατφόρμα ηλεκτρονικής καταγραφής της παιδικής και εφηβικής παχυσαρκίας με σύγχρονη καθοδήγηση των ιατρών για την αντιμετώπισή της.

Η παχυσαρκία, ειδικά η παιδική, αποτελεί ένα τεράστιο διεθνές ιατρο-κοινωνικο-οικονομικό πρόβλημα, ιδιαίτερα έντονο τον τελευταίο καιρό στη χώρα μας. Για τη σύγχρονη αυτή μάστιγα και για άλλα ιατρικά και όχι μόνο θέματα μας μιλά ο Γιώργος Χρούσος, καθηγητής Παιδιατρικής-Ενδοκρινολογίας, διευθυντής της Α’ Παιδιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος στο Ινστιτούτο Ιατρικής της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ.

* Κύριε καθηγητά, από την Πάτρα το ξεκίνημα με φυλαχτό…

– Οι γονείς μου, ο ένας από τα Καλάβρυτα και ο άλλος από τη Ναύπακτο, συναντήθηκαν και έζησαν στην Πάτρα. Εκεί γεννήθηκα και πέρασα το πρώτα 18 μου χρόνια. Εφυγα για την Αθήνα για να σπουδάσω στην Ιατρική. Τότε υπήρχαν δύο ιατρικές σχολές, μία στην Αθήνα και μία στη Θεσσαλονίκη. Οι γονείς μου μού ενέπνευσαν την αγάπη για το διάβασμα και την τέχνη. Ο,τι είχαν, ψυχικό σθένος, υλικά αγαθά, το παράδειγμά τους, τα διέθεσαν για ένα καλύτερο αύριο.

* Δεν είστε απλώς ένας πολυβραβευμένος, παγκόσμιας αποδοχής για πάνω από τριάντα χρόνια κλινικός ερευνητής κλασικής ενδοκρινολογίας, αλλά και ένας συστηματικός μελετητής των διαταραχών των συναισθημάτων…

– Στην πραγματικότητα και η Ενδοκρινολογία και η Παιδιατρική έχουν τεράστιες προεκτάσεις στη ζωή μας. Αρκεί να τις ψάξει κανείς, όπως είχε γράψει ο Ιπποκράτης, «ο άριστος των ιατρών και φιλόσοφος».

Αγχος και στρες

* Τι μας διδάσκει η παθοφυσιολογία του στρες;

– Μας διδάσκει το πώς μας βλάπτει και τι μπορούμε να κάνουμε για να το αντιμετωπίσουμε. Πώς να το αποφεύγουμε ή πώς να το αδρανοποιούμε αλλάζοντας τον εαυτό μας.

* Αγχος και στρες, μάστιγες της εποχής μας;

– Η ζωή έχει αλλάξει στις μέρες μας και αλλάζει ραγδαία συνεχώς. Αυτό είναι στρες και η προσαρμογή δεν είναι εύκολη.

* Τι συμβουλεύετε ένα νέο γιατρό;

– Να δει την Ιατρική σαν λειτούργημα και να αντλήσει χαρά και ικανοποίηση από αυτή. Ο Ιπποκράτης είχε παραινέσει τους νέους γιατρούς τις εποχής του: «Δώστε τη βοήθειά σας σε όλους, για την αγάπη της Τέχνης και για την αγάπη του Ανθρώπου». Τι πιο σύγχρονο; Προσωπικά, θεωρώ τους γιατρούς τυχερούς στην επιλογή επαγγέλματος γιατί τους δίνει την ευκαιρία να διαβάζουν και να μαθαίνουν διά βίου, να λύνουν τα προβλήματα των ασθενών τους και, το σπουδαιότερο, να έχουν το αίσθημα της ικανότητας και προσφοράς, μια συνεχής πηγή ευτυχίας.

* Η επιστήμη χωρίς αρετή είναι πανουργία;

– Σίγουρα, έλλειψη αρετής και επιστήμη είναι κακός συνδυασμός. Η καταστροφικότητα της κακίας αυξάνεται με τη βοήθεια μιας επιστήμης που δεν διέπεται από ήθος.

* Σας ικανοποιεί η αγωγή υγείας των παιδιών μας;

– Εχουμε πολλά να κάνουμε, είμαστε σημαντικά πίσω και είναι θέμα παιδείας που ξεκινάει πολύ νωρίς, από το σπίτι μας.

* Πονοκέφαλος τα υπέρβαρα Ελληνόπουλα;

– Μεγάλος! Εχουμε μια θλιβερή πρωτιά στην Ευρώπη. Και αυτό είναι επίσης θέμα έλλειψης παιδείας και μια επείγουσα κατάσταση για τη χώρα.

* Τελικά, προλαμβάνεται ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας με εμβολιασμό στα νέα κορίτσια;

– Βεβαίως προλαμβάνεται και όλα τα κορίτσια πρέπει να εμβολιάζονται νωρίς, πριν ή κατά την έναρξη της εφηβείας. Και θα προσέθετα ότι και τα αγόρια πρέπει να εμβολιάζονται, ώστε να μη γίνουν φορείς των ιών και να προλάβουν επίσης καρκίνους, σπανιότερους μεν από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά το ίδιο κακοήθεις.

* Η σημερινή γενιά των εφήβων είναι η μεγαλύτερη στην Ιστορία, με τα μεγαλύτερα -εκτός της ανεργίας- προβλήματα;

– Αυτό είναι βέβαιο. Αν κοιτάξει κανείς τον κόσμο συνολικά, και ιδιαίτερα τις αναπτυσσόμενες χώρες, θα δει ότι ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού είναι έφηβοι και νέοι. Αλλά και στη χώρα μας, που πάσχει από δημογραφική γήρανση και που χρειαζόμαστε παιδιά, οι νέοι μας έχουν βυθιστεί στην ανεργία ή αναγκάζονται να μεταναστεύσουν. Οι έφηβοί μας διαισθάνονται και βλέπουν τις φτωχές προοπτικές τους και φυσικό είναι να αισθάνονται άγχος και φόβο για το μέλλον τους.

* Συμμετέχετε στο πρόγραμμα για αντιϋπερτασική θεραπεία χωρίς φάρμακα. Τι είναι αυτό;

– Ασθενείς με αρχόμενη ή οριακή υπέρταση μπορούν να προλάβουν την υπέρταση με καλή διαχείριση του στρες. Ας μην ξεχνάμε ότι η υπέρταση είναι συνήθως προϊόν χρόνιας υπερλειτουργίας του συστήματος του στρες του οργανισμού μας. Οι ορμόνες του στρες προκαλούν υπέρταση και η σωστή διαχείριση του στρες κατεβάζει αυτές τις ορμόνες και την αρτηριακή πίεση.

* Η μεγαλύτερη διάκρισή σας; Αντιπρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας και Τεχνολογίας (ΕΣΕΤ) ή μέλος στο Ινστιτούτο Ιατρικής της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ;

– Και οι δύο, τεράστιες διακρίσεις. Η πρώτη γιατί ενέχει προσφορά και η δεύτερη γιατί ενέχει παγκόσμια τιμή. Ως αντιπρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας και Τεχνολογίας συμμετείχα, μαζί με τον πρόεδρο καθηγητή Σταμάτη Κριμιζή και μια άριστη, ξεχωριστή ομάδα ανθρώπων των γραμμάτων και της επιστήμης, στη δημιουργία πολιτικής για την έρευνα και την τεχνολογία στη χώρα. Ηταν άνθρωποι που δούλεψαν ακάματα και ομόφωνα, με μόνο γνώμονα το καλό της χώρας. Τώρα που τελειώνει η τριετής θητεία μας, αντιλαμβάνομαι πόσο θα μου λείψουν.

Ερευνα και κρίση

* Δώσατε έμφαση στην έρευνα;

– Η κύριά μας έγνοια ήταν η διασφάλιση σταθερών και τακτικών πόρων για την έρευνα και την τεχνολογία. Ξεκινήσαμε τα «Αριστεία», επιχορηγήσεις που δίνονται ανταγωνιστικά με βάση την ποιότητα των προτάσεων. Ελπίζουμε να γίνουν ετήσιος θεσμός, όπως εξαρχής το προτείναμε . Αυτή τη στιγμή, μόνο 0,6 % του προϋπολογισμού πηγαίνει στην έρευνα. Αντιλαμβάνομαι τη δυσκολία της χώρας σήμερα, αλλά το νούμερο αυτό είναι ελάχιστο και αντιπαραγωγικό.

* Τι χρειάζεται η χώρα;

– Πρέπει να αναπτύξει τους παραγωγικούς τομείς της και το ισχυρότατο επιστημονικό και πνευματικό δυναμικό της, και η έρευνα και η τεχνολογία είναι εκ των ων ουκ άνευ. Προτείναμε – και βρήκαμε ευήκοα ώτα- τη σταδιακή αύξηση του ποσοστού για την έρευνα στο 1,5 % μέχρι το 2020 και κατασκευάσαμε στρατηγικό σχέδιο με βάση στοιχεία και προτάσεις από θεματικές επιτροπές που επίσης δούλεψαν σκληρά. Ενας σύγχρονος νόμος για την έρευνα και την τεχνολογία είναι έτοιμος για να ψηφιστεί.

* Μετανιώσατε για την απόφασή σας να αφήσετε τη σίγουρη καταξίωση της Αμερικής για την πανεπιστημιακή έδρα στο Καποδιστριακό;

– Δεν μετάνιωσα ούτε στιγμή. Για μένα είναι σημαντικό να ζω στη χώρα μου, ανάμεσα στους συμπατριώτες μου. Στην Ελλάδα ζω μια ζωή απτής δημιουργίας και προσφοράς. Παρά τις δυσκολίες, απολαμβάνω την πολύχρωμη ατμόσφαιρα, το χιούμορ, τις ιδιαιτερότητες του Ελληνα και όλα τα καλά αυτής της όμορφης χώρας.